«Συνεπιβατισμός»: Το κυβερνητικό πλάνο για κοινές μετακινήσεις εργαζομένων στην Αττική
Το carpooling, ο συνεπιβατισμός όπως αποδίδεται στα ελληνικά, μπαίνει πλέον και επίσημα στο τραπέζι των μέτρων που εξετάζει η κυβέρνηση για την αποσυμφόρηση της Αττικής από το κυκλοφοριακό χάος. Το θέμα συζητήθηκε –μεταξύ άλλων παρεμβάσεων– στο πλαίσιο διυπουργικής σύσκεψης, όπου εξετάστηκαν οι τρόποι εφαρμογής του πιλοτικού και, αν μη τι άλλο, φιλόδοξου project, που αφορά κυρίως εργαζόμενους σε μεγάλες επιχειρήσεις.
Το πιλοτικό σχέδιο φέρει τον τίτλο «συνεπιβατισμός» και βασίζεται σε μια απλή αλλά απαιτητική στην πράξη ιδέα: δύο, τρεις ή και τέσσερις εργαζόμενοι της ίδιας εταιρείας να μετακινούνται καθημερινά με ένα αυτοκίνητο, αντί να χρησιμοποιεί ο καθένας το δικό του μεταφορικό μέσο. Στόχος είναι η μείωση των ΙΧ στους δρόμους, του κόστους μετακίνησης και, τελικά, της ασφυκτικής πίεσης που δέχεται εδώ και χρόνια το οδικό δίκτυο της πρωτεύουσας.
Η λύση που έχει δοκιμαστεί, αλλά δεν πείθει τους Έλληνες οδηγούς
Αν σου έλεγε κάποιος πως θα σε πληρώνει για να μετακινείσαι με το αυτοκίνητό σου, να έχεις παρέα κατά τη διαδρομή και να ξοδεύεις λιγότερα για τη συντήρησή του, πώς θα σου φαινόταν; Αυτή είναι η κεντρική ιδέα του συνεπιβατισμού. Του ξενόφερτου carpooling που αν και όχι τόσο διαδεδομένο στη χώρα μας, έχει μια μακρά ιστορία που φτάνει πίσω στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Συγκεκριμένα , η ιδέα της κοινής χρήσης αυτοκινήτου από πολλούς επιβάτες για τη μείωση κόστους και ρύπων, υπάρχει εδώ και πολλές δεκαετίες, αλλά η μορφή και το πώς εφαρμόζεται έχει εξελιχθεί σημαντικά με τον καιρό. Κυρίως στο εξωτερικό, γιατί στην Ελλάδα η επιλογή αυτή δεν φαίνεται να μπορεί να ευδοκιμήσει, δηλώνει στο Flash.gr ο κύριος Θάνος Βλαστός, Ομότιμος Καθηγητής στο ΕΜΠ, Συγκοινωνιολόγος – Πολεοδόμος…
«Πράγματι, το Carpooling είναι κάτι το οποίο δεκαετίες τώρα υποστηρίζεται και εφαρμόζεται τόσο στην Ευρώπη όσο και στην Αμερική, που τους λέμε και πάρα πολύ ατομικιστές. Και μάλιστα, με πολύ καλά αποτελέσματα. Αλλά σας λέω και πάλι, οργανώνεται και υποστηρίζεται ως επιλογή.
Ξέρετε τι θέλω να πω; Ας πούμε ότι στη δουλειά σου το αφεντικό σε κρατάει λίγο παραπάνω και δεν μπορείς να φύγεις μαζί με τον γείτονα, συνάδελφο ή με τους άλλους δύο συνεπιβάτες που πάνε προς την περιοχή σου. Δεν μπορείς να φύγεις. Τότε ο Δήμος σου πληρώνει το ταξί που θα πάρεις, όταν σχολάσεις. Εδώ προσπάθησα να το προχωρήσω στο Πολυτεχνείο, στην Πολυτεχνειούπολη όπου απέχουμε από το σταθμό του μετρό ένα χιλιόμετρο και δεν λειτούργησε.»
Αυτά είναι τα οφέλη του carpooling
Κι όμως, στο εξωτερικό αυτή η επιλογή υποστηρίζεται από το 1940 και τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Τότε που το carpooling χρησιμοποιήθηκε ευρέως στις Ηνωμένες Πολιτείες, ως απάντηση στην έλλειψη καυσίμων και ελαστικών. Μάλιστα κυβερνητικές καμπάνιες της εποχής ενθάρρυναν τους πολίτες να μοιράζονται τα αυτοκίνητά τους για να στηρίζουν τον πόλεμο, με αφίσες που έφταναν στο σημείο να συνοδεύονται από συνθήματα του τύπου: «When you ride alone, you ride with Hitler!» («Όταν μετακινείσαι μόνο σου με το αυτοκίνητό σου, μετακινείσαι με τον Χίτλερ»).
Αλλά και τις δεκαετίες 1970 – 1980 ο συνεπιβατισμός επανήλθε στο εξωτερικό κατά τη διάρκεια των πετρελαϊκών κρίσεων. Σε τέτοιο βαθμό που αναπτύχθηκαν ακόμη και οι πρώτες λωρίδες υψηλής πληρότητας στις ΗΠΑ για να υποστηρίξουν την κοινή χρήση των οχημάτων. Όσο για τις μέρες μας, η εξάπλωση του ίντερνετ δεν θα μπορούσε να μην παίξει κι εδώ σημαντικό ρόλο. Πλατφόρμες, ιδιαίτερα δημοφιλείς, προσκαλούν τους οδηγούς να υποκύψουν στην οικονομία διαμοιρασμού (sharing economy), για το καλό το δικό τους, της τσέπης τους, αλλά και του περιβάλλοντος. Κυρίως στο εξωτερικό, γιατί στην Ελλάδα είμαστε ακόμα διστακτικοί, τονίζει ο κύριος Κωνσταντίνος (Ιαβέρης) Μαρκουίζος, εκπαιδευτής οδικής συμπεριφοράς και οδηγός αγώνων, που κάνει λόγο για την ανάγκη οργάνωσης και ενημέρωσης για ένα τόσο σημαντικό θέμα…
«Δεν νομίζω ότι αυτό μπορεί να λειτουργήσει στην ελληνική επικράτεια. Ίσως είναι ελάχιστοι αυτοί που το εφαρμόζουν. Εγώ προσωπικά δεν γνωρίζω ούτε έναν άνθρωπο που να το έχει κάνει αυτό με κάποιον συνάδελφό του ή κάποιον τέλος πάντων σε μία επιχείρηση ή εργασία δίπλα στη δική του.
Ενδεχομένως να συμβαίνει στη λογική ότι κάποιοι μένουν κοντά και λένε δεν πάμε μαζί στη δουλειά; Κάτι τέτοιο. Όμως δεν το έχουν στο πρόγραμμα, ως τρόπο ζωής. Και ενδεχομένως αν κάποιος το ξεκινήσει μπορεί να το κάνει για ένα διάστημα αλλά σίγουρα οι διάφορες υποχρεώσεις δεν θα του επιτρέψουν να το υποστηρίξει σε μία μόνιμη βάση. Γιατί αυτό για να λειτουργήσει χρειάζεται υποστήριξη. Κίνητρο. Και θέλει και πολύ καλή οργάνωση, ευαισθητοποίηση και ενημέρωση για να μπορεί κάποιος να μπει στη διαδικασία αυτή από τη στιγμή που δεν υπάρχει καν στο «χάρτη» των σκέψεων του. Δεν έχουμε ενημερωθεί γι αυτή την επιλογή στον τρόπο μετακίνησης.»
Ποια είναι όμως τα οφέλη που θα μπορούσαμε ν’ αποκομίσουμε σε μια πόλη ιδιαίτερα επιβαρυμένη, όπως είναι η Αθήνα; Τα συν είναι οικονομικά, περιβαλλοντικά και κοινωνικά. Συγκεκριμένα:
- Μείωση κόστους μετακίνησης: Το κόστος των καυσίμων, των διοδίων και της συντήρησης μοιράζεται.
- Λιγότερη φθορά του οχήματος: Εναλλάσσετε ποιος χρησιμοποιεί το όχημά του.
- Μείωση εκπομπών CO₂ και ρύπων
- Μείωση κυκλοφοριακού φόρτου: Ειδικά τις ώρες αιχμής.
- Ανάπτυξη κοινωνικών σχέσεων: Σε τακτικές διαδρομές (π.χ. προς τη δουλειά), μπορεί να αναπτυχθεί η αίσθηση της κοινότητας.
- Αλληλεγγύη: Βοηθά ανθρώπους που δεν έχουν πρόσβαση σε αυτοκίνητο
- Διευκόλυνση πρόσβασης σε περιοχές με κακή συγκοινωνία
- Χρήση λωρίδων υψηλής πληρότητας (σε χώρες που υπάρχουν): Σε κάποιες πόλεις του εξωτερικού υπάρχουν λωρίδες αποκλειστικά για οχήματα με 2+ επιβάτες.
- Μείωση αναγκών στάθμευσης: Λιγότερα αυτοκίνητα, λιγότερες θέσεις parking.
- Καλύτερη συνέπεια στην άφιξη στο χώρο εργασίας: Οργανωμένα carpool συστήματα μειώνουν τις καθυστερήσεις.
- Βελτίωση περιβαλλοντικού αποτυπώματος
Τι απαντούν οι φοιτητές για τον συνεπιβατισμό
Τα οφέλη του carpooling είναι τόσα πολλά που έκαναν τον Ομότιμο Καθηγητή του Εθνικού Μετσόβειου Πολυτεχνείου αλλά και τους συνεργάτες του να επιχειρήσουν πριν από αρκετά χρόνια να το προωθήσουν, τουλάχιστον για τα μέλη της Πολυτεχνειακής Κοινότητας και για μια σχετικά μικρή απόσταση, μέχρι τη στάση ενός μετρό. Ερωτηματολόγια ετοιμάστηκαν, ενημερωτικά φυλλάδια μοιράστηκαν, εκτυπώθηκαν ακόμη και διακριτά αυτοκόλλητα για εκείνους που θα έμπαιναν στη διαδικασία να μοιραστούν αυτή την ιδέα, μαζί μ’ ένα αυτοκίνητο. Το αποτέλεσμα όμως, μας λέει ο κύριος Θάνος Βλαστός, είχε αρνητικό πρόσημο…
«Πράγματι, προτάθηκε κι έγινε μια σχετική έρευνα. Έγιναν ερωτηματολόγια, φτιάξαμε τις καρτούλες που ήταν οι κάρτες εισόδου στη βιβλιοθήκη του Πολυτεχνείου, όπου εκεί επάνω τις έδειχναν αυτοί που ενδιαφερόντουσαν να μπουν σε ένα αυτοκίνητο για να δει ο οδηγός ότι όντως επρόκειτο για άτομα της Πολυτεχνικής κοινότητας, φτιάξαμε και κάτι άλλα σηματάκια για να τα έχουν στο παρμπρίζ του αυτοκίνητο, όμως από τις απαντήσεις των ερωτηματολογίων, φάνηκε ξεκάθαρα ότι αυτοί που δεν έχουν αυτοκίνητο θα ήθελαν να μπουν με άλλους συνεπιβάτες και να πάνε έστω μέχρι το μετρό, αλλά αντιθέτως αυτοί που έχουν το αυτοκίνητο δεν ήθελαν να μοιραστούν τη διαδρομή.»
Η ανασφάλεια του να μη γνωρίζεις τον συνεπιβάτη σου, αλλά κυρίως να μην γνωρίζεις τη συμπεριφορά του οδηγού, είναι δύο από τους λόγους που αποτελούν τροχοπέδη στην εφαρμογή αυτής της ιδέας, μας λέει ο κύριος Μαρκουίζος…
«Δεν έχουμε τόσο πρόβλημα με τους γείτονές μας ή με τους φίλους μας, όμως με έναν άγνωστο όλοι έχουμε τις επιφυλάξεις μας και είναι λίγο δύσκολο να βάλεις έναν άνθρωπο στο αυτοκίνητό σου ή να μπεις σε ένα αυτοκίνητο αγνώστου. Εγώ να σας πω την αλήθεια δεν θα έμπαινα σε κάποιον άγνωστο να με πάει στον προορισμό μου, γιατί δεν ξέρω πώς οδηγεί. Αν είναι επικίνδυνος (στο τιμόνι), αν προσέχει, αν τρέχει. Για μένα είναι προτεραιότητα το πώς οδηγεί κάποιος.»
Όσο για τη λύση, αυτή κρύβεται στα μέσα μαζικής μεταφοράς και στη συνδεσιμότητα με την πόλη, επισημαίνει και συμπληρώνει πως κάθε χρόνο εισέρχονται στην αγορά -στην Αττική- 100.000 αυτοκίνητα. Συνεπώς αυτό που πρέπει να γίνει, είναι να αποσυμφορήσουμε το κυκλοφοριακό χάος στους δρόμους, με μια ολιστική διαχείριση των προβλημάτων…
«Με έναν μητροπολιτικό φορέα, ο οποίος θα είναι η «στέγη» και θα συντονίζει, θα σχεδιάζει με υψηλή συμπεριληπτικότητα, λύσεις. Θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στα μέσα μαζικής μεταφοράς. Φανταστείτε να μην υπήρχαν οι σταθμοί του μετρό, αυτή τη δεδομένη στιγμή. Συνεπώς θέλουμε επέκταση, κάτι που συμβαίνει. Είναι όμως μια ακριβή, ας το πούμε, αντιμετώπιση. Ωστόσο γίνονται προσπάθειες.Γίνεται μια προσπάθεια στον επανασχεδιασμό των μέσων μαζικής μεταφοράς, των συγκοινωνιών γενικότερα, η οποία όμως πρέπει να έχει ένα σχεδιασμό σε βάθος χρόνου 20ετίας. Κι αυτό για να μη λέμε σε δέκα χρόνια, τι σχεδιάσουμε πάλι; Γιατί όταν σχεδιάζουμε κάτι τώρα, αυτό πρέπει να υλοποιείται κατά τη γνώμη μου με τα δεδομένα της αυριανής εποχής. Δηλαδή αν σκεφτούμε ότι έχουμε 100.000 νέα οχήματα το χρόνο στην Αττική, σε δέκα χρόνια θα έχουμε ένα εκατομμύριο επιπλέον. Πρέπει να συνυπολογιστεί αυτό.»
Για το carpooling πάντως, είχε κάνει λόγο σε συνέδριο του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος, το 2021 και το υπουργείο Μεταφορών, προαναγγέλλοντας το διαμοιρασμό αυτοκινήτων (car sharing) και το συνεπιβατισμό (carpooling). Στόχος ήταν να συμβάλλει στον περιορισμό της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και της κλιματικής αλλαγής σε παγκόσμιο επίπεδο, καθώς ο τομέας των μεταφορών ευθύνεται για το 1/4 των συνολικών εκπομπών αέριων ρύπων.
